على محمدى
40
شرح اصول استنباط ( فارسى )
« كلما كان فيه حلال و حرام فهو لك حلال حتى تعرف الحرام بعينه فتدعه » يعنى : هرچيزى كه در عالم دو قسم دارد 1 - قسم حلال 2 - قسم حرام . مثل لحم كه قسم ميته دارد و قسم مذكى ، مايع كه خمر دارد و سركه و . . . پس آن شئ مشكوك كه نمىدانى در كدام قسم داخل است حلال است تا زمانيكه حرام را معينا و مشخصا بدانى كه ميته است مثلا يا خمر است مثلا و . . . پس اجتناب كنى . 3 - صحيحه عبد اللّه بن سنان از امام صادق ( ع ) : قال ( ع ) : « كل شيئ فيه حلال و حرام فهو حلال لك ابدا حتى تعرف الحرام منه بعينه فتدعه » ، همان معناى دو حديث قبلى را تداعى مىكند . مصنف مىفرمايد : به عقيدهء من اين سه روايت هم از ما نحن فيه اجنبى است زيرا كه محلّ بحث ما در شبهات حكميه تحريميه است و اين روايات مربوط به شبهه موضوعيهء تحريميه است كه مورد بحث نيست به چند دليل : 1 - مثالهاى فراوانى كه در روايت اوّل ذكر شد كه سه مثال بود و همهء آنها از موضوعات خارجيه بود كه اين ثوب كذا ، اين مملوك كذا ، اين مرئه كذا و . . . 2 - جملهايكه در ذيل حديث اوّل بود كه و الاشياء كلها على هذا . . . كه اوّلا مىگويد فحص لازم نيست بلكه خودبخود كشف خلاف شد اجتناب لازم است و اين با شبهه موضوعيه مىسازد و ثانيا او تقوم به البينه هم مربوط به موضوعات است . 3 - كلمهء بعينه كه در هرسه روايت بود اى بشخصه و معينا . 4 - تقسيمبندى هرسه روايت كه فيه حلال و حرام و . . . با شبهه موضوعيه انسب است .